૧૦/૧૨ પછી ₹૪૮,૦૦૦ સીધા ખાતામાં SC, ST અને OBC વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોટી શિષ્યવૃત્તિ દેશમાં શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા અને સામાજિક રીતે પછાત વર્ગોના વિદ્યાર્થીઓને આગળ લાવવા માટે સરકાર દ્વારા SC, ST અને OBC સ્કોલરશિપ યોજના 2026 ફરી અસરકારક રીતે અમલમાં મુકાઈ છે.
આ યોજના હેઠળ પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને વર્ષનું ₹48,000 સુધીનું આર્થિક સહાય પેકેજ મળી શકે છે, જેથી તેઓ પોતાની ભણતર કોઈ આર્થિક અડચણ વિના ચાલુ રાખી શકે.
આર્થિક તંગી વચ્ચે શિક્ષણનો આધાર
આજે પણ ઘણા પરિવારો એવા છે જ્યાં બાળકોની ભણતર પૈસાની અછતને કારણે અટકી જાય છે. સ્કૂલ ફી, પુસ્તકો, પરીક્ષા ફી અને હોસ્ટેલ ખર્ચ — આ બધું મળીને માતા-પિતા માટે મોટું બોજ બની જાય છે.
અહીં આ સ્કોલરશિપ યોજના આશાની કિરણ સમાન છે. તેનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે પૈસાની તંગી કોઈ પણ પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીના સપનાઓને રોકી ન શકે.
બે સ્તરે આપવામાં આવે છે સહાય
આ યોજના મુખ્યત્વે બે કેટેગરીમાં અમલમાં છે.
પ્રી-મેટ્રિક સ્કોલરશિપ
આ હેઠળ ધોરણ 1 થી 10 સુધી ભણતા વિદ્યાર્થીઓને સહાય આપવામાં આવે છે.
પોસ્ટ-મેટ્રિક સ્કોલરશિપ
ધોરણ 10 પછીની ભણતર માટે આ સહાય મળે છે. તેમાં ઇન્ટરમિડિયેટ, ગ્રેજ્યુએશન, પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન અને પ્રોફેશનલ કોર્સનો સમાવેશ થાય છે.
ખાસ કરીને એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ, લૉ અને અન્ય ટેક્નિકલ કોર્સમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને વધુ રકમ મળવાની શક્યતા રહે છે. હોસ્ટેલમાં રહીને ભણતા વિદ્યાર્થીઓને વધારાનો લાભ પણ આપવામાં આવે છે.
પાત્રતા માટેની જરૂરી શરતો
આ યોજના માટે અરજી કરવા વિદ્યાર્થી ભારતનો નાગરિક હોવો જરૂરી છે. તેના પાસે માન્ય જાતિ પ્રમાણપત્ર હોવું જોઈએ અને તે માન્ય શાળા અથવા કોલેજમાં નિયમિત વિદ્યાર્થી તરીકે દાખલ થયેલો હોવો જોઈએ.
પરિવારની વાર્ષિક આવક સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલી મર્યાદા અંદર હોવી જરૂરી છે. આવક મર્યાદા અને કેટલીક શરતો રાજ્ય પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા
સરકારે અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન બનાવી દીધી છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓને સરળતા રહે.
વિદ્યાર્થીએ સત્તાવાર પોર્ટલ પર રજિસ્ટ્રેશન કરીને જરૂરી દસ્તાવેજ અપલોડ કરવા પડે છે. સામાન્ય રીતે નીચેના દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે:
- આધાર કાર્ડ
- આવક પ્રમાણપત્ર
- જાતિ પ્રમાણપત્ર
- અગાઉની કક્ષાની માર્કશીટ
- બેંક ખાતાની માહિતી
પસંદગી થયા બાદ સ્કોલરશિપની રકમ સીધી વિદ્યાર્થીના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે, જેનાથી પારદર્શિતા જળવાઈ રહે છે.